English

This year our holidays began earlier than usually,because of covid 19.As nobody might leave the country,our family had to stay in our country like others.We spent our holiday in our summer house.Very often we organized several tours and trips to several sightseeing places in our beautiful motherland .In some of this places I had been before,but about some of them I didn’t even heard before.We visited the amazing temple of Garni,I was surprised by the wonderfull view of the Garni canyon named “Stone symphony”.Then we visited the Haghartsin monastery in Dilijan.We also were in Gyumri,which is the cultural capital of Armenia.I had been there before with my sebastaci schoolmates,but this time I saw this beautiful city more closely.Then we visited Snt.Minas church in Bjni.,Noravanq in Eghegnadzor, Amberd castle and Stone lake in Aragats,and it was rather cold there in the middle of summer.

There are so many wonderful places in Armenia and a summer holiday and even a “coronaholiday” is not enough to see all of them.

Քիմիա

՝

  1. Ինչ է ուսումնասիրում քիմիան,քիմիայի ուսումնասիրման ոլորտները– քիմյան դա բնագիտական գիտություն է որը ուսումնասիրում է նյութերը դրանց բաղադրությունը կառուցվացքը հատկությունները տարածվածությունը և կրրառումը
  2. Ինչպիսի բնագիտական գիտություններ գիտեք– քիմիա, ֆիզիկա, աշխհարագրություն , աստղագիտություն , էկոլոգիա (բնապահպանություն ) երկրաբանություն ։
  3. Ինչ է նյութը և մարմինը բոլոր մեզ շրջապատող բոլոր առարկները կոչվում են ֆիզիկական մարմիններ ։ Այն ինչից կազմված են ֆիզիկական մարմինները կոչվում են նյութեր
    գրել 5 հատ ֆիզիկական մարմին – Աթոռ, սեղան , աստիճան , պահարան , մահճակալ  ։
     և 5 հատ նյութ – ապակի , մետաղ , ծառ , սպիրտ , սոդա :
  4. Տնային առաջադրանքներ`Ինչ նյութերից են կազմված հետևյալ մարմինները՝քանոնը,արձանը,ամանեղենը,զարդերը      

    Քանոնի տեսակներ շատ կան , լինում են պլաստիկից , լինում են ապակյա , երկաթից և փայտից ։
    Արձանները  կարող են  լինել  քարից կամ կավից բայց լինում են երկաթյա բռոնզե գիպսից և փայտից։
    Ամանեղենը լինում է ապակյա , պայտե , պլաստիկ, կավից , ճենապակուց և երկաթից ։
     
    Զարդերը լինում են մետաղական հիմտականում ազնիվ մետաղներից(ոսկի արծաթ ) թանկարժեք կամ կիսաթանկարժեք քարերից , փայտից ։
              

Պարզաբանեք քիմիա բառի իմաստը: Քիմիա բառը ունի լատինական ծագում , առաջացել է քիմոս բառից որը նշանակում է հեղուկ իսկ քիմա նշանակում է մետաղների հալու,ձուլում ։Այդտեղից էլ առաջացել է քիմիա բառը ։ Առաջինը օգտագործվել է հունաստանում 18-երորդ դարում ։ Կա նեև վարկած որ քիմիա տերմինը առաջացել է մ․թ․ա 5-երորդ դարում հին եգիպտոսի անվանումից :

 

 

 

 

 

Մեղուներ

Մեղուները համարվում են թռչող միջատներ, սերտորեն կապված են կիպրերի և մրջյունների հետ, հայտնի են փոշոտման մեջ իրենց դերով և նրանով, որ տալիս են մեղր և մեղրամոմ։ Ներկայումս հայտնի է 7-9 ճանաչված ընտանիքներում դասակարգված մոտ 20 000 տեսակի մեղու, չնայած դրանց իրական թիվն ավելի մեծ է, ուղղակի նկարագրված չեն։ Դրանց կարելի է հանդիպել բոլոր մայրցամաքներում, բացառությամբ Անտարկտիդայի, մոլորակի բնական միջավայրում, որտեղ կան միջատների միջոցով փոշոտվող ծաղկաբույսեր մեղուներին քանակը շատ ավելի շատ են։ Մեղուներն ուսումնասիրող գիտությունը կոչվում է ապիոլոգիա (ապիդոլոգիա)։ Մեղուները հարմարվում են նեկտարով և ծաղկափոշով սնվող միջատներ, նեկտարն օգտագործում են հիմնականում որպես էներգիայի աղբյուր, իսկ ծաղկափոշին՝ սպիտակուցներ և այլ սննդային նյութեր ստանալու համար։ Մեղուներն ունեն երկար փթիկներ, որոնք էլ օգտագործում են բույսից նեկտար ծծելու համար, ունեն նաև բեղիկներ, արու մեղուների մոտ բաղկացած են 13 հատվածից, էգերի մոտ՝ 12։ Բոլոր մեղուներն ունեն երկու զույգ թևեր, հետին թևերն առջևիններից ավելի փոքր չափեր ունեն։ Մեղուների շատ տեսակներ համարյա չեն հետազոտվել։ Նրանց չափերը տատանվում են 2,1մմ-ից
Մ Ե Ղ Ու Ն Ե Ր
(Trigona minima գաճաճ մեղուներ (անգլերեն՝ Stingless bees, «Անխայթ մեղուներ») մինչև 39մմ (Ինդոնեզիայում ապրող Megachile pluto մեղուներ)։

Լասիոգլոսում – 1750
Հուլաեուս – 715
Անդևենա – 1500
Բոմբուս – 260
Մեգաչիլի – 1490
Նոմադա – 700
Պերդիտա – 630
Օսմիա – 350
Ամեգիլլա – 250 և այլն։


Մեղուները ինչպես և մրջյունները ըստ էության կիպրերի ձևեր են։ Չնայած ամենից շուտ գտնված մեղուների տարիքը գնահատվում է 40 միլիոն տարի, բայց մեղուների գենետիկայի ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ դրանք ավելի վաղ են հայտնվել, ծաղկաբույսերի հայտնման հետ մեկտեղ 140 միլիոն տարի առաջ։ Ներկայիս մեղուների նախնիները ավազի կրետների ընտանիքից են (Կրապռոնիդաե), որոնք գիշատիչ միջատներ էին։ Էվոլյուցիայի ընթացքում մեղուները գիշատիչներից վերափոխվեցին ծաղկափոշով սնման ապրելակերպի։ Մեղրատու (ընտանի) մեղուն թաղանթաթևավորների կարգի մեղվանմանների ընտանիքի մեղուների ցեղի միջատ է։ Մեղուները մեղրատու բույսերի ծաղիկների նեկտարից պատրաստում են մեղր։ Մարդիկ վաղուց են գնահատել մեղրի արժեքավոր հատկությունները և ընտելացրել մեղուներին։ Սրանք գրեթե ընտանի են և ապրում են մեղվանոցներում՝ փեթակների մեջ (վայրի մեղուներն ապրում են փչակներում, քարայրերում ևժայռերի ծերպերում )

ՄԵՂՈՒՆԵՐԻ ԴԱՍԱԿԱՐԳՈՒՄԸ
Մեղրը ստանում են փեթակում եղած մոմեղեն բջիջներից՝ մեղրահացից (մոմահաց)։ Միայն 1 փեթակից ստացվում է մինչև 20-25կգ մեղր։ Մեղվաընտանիքը կենսաբանական ամբողջություն է, որտեղ բոլոր անհատները փոխկապված են և ընդունակ չեն ինքնուրույն գոյության։ Մեղվաընտանիքը բաղկացած է 1 մայր մեղվից, 60-80 հազար աշխատավոր մեղուներից և մի քանի հարյուր (երբեմն՝ հազար) բոռերից։ Աշխատավոր մեղուն ապրում է 26-40 օր։ Ձմռանը մեղուները չեն քնում և սնվում են իրենց պատրաստած մեղրով։ Այդ նպատակով էլ մեղրը քամելիս մեղվապահը մեղուներին ձմռան պաշար է թողնում։ Բացի այդ, մեղրահացերում են աճում թրթուրները՝ ապագա մեղուները։ Հասուն մեղուները նրանց ևս կերակրում են մեղրով ու ծաղկափոշիով։ Հետաքրքրական է, որ հատուկ ազդանշանային համակարգի օգնությամբ մեղուները կարող են միմյանց հայտնել իրենց գտած մեղրատու բույսի տեղը։ Աշխատավոր մեղուների միջև աշխատանքի խիստ բաժանում կա. մի մասը նեկտար ու ծաղկափոշի է հայթայթում և բերում փեթակ, մյուսները վերցնում են այն և լցնում մեղրահացերը, երրորդները մաքրում են մեղրահացերը, չորրորդները թևերով օդափոխիչի նման օդափոխում են փեթակը, հինգերորդները պահակ են կանգնում փեթակի մուտքի մոտ, վեցերորդները կերակրում են թրթուրներին։ Միայն մայր մեղուն է, որ ոչ մի աշխատանք չի կատարում, և դեռ ինքն է մշտական հոգատարության կարիք զգում։ Սակայն նա միակն է, որ փեթակում ձվեր է դնում։ Սեռահասուն է դառնում մայրաբջջից (որը հյուսում են աշխատավոր մեղուները) դուրս գալուց 5-7 օր հետո և ապրում 5 տարի։ Առավել արդյունավետ է մինչև 2 տարեկան մայր մեղուն։ Բոռերը նույնպես միայն մեկ պարտականություն ունեն՝ բեղմնավորում են մայր մեղվին։
Մեղուների հայրենիքը Հարավային Ասիան է, որտեղից նրանք տարածվել են ամենուրեք։ Մեղրատու մեղուները բաժանվում են եվրոպական, կովկասյան, աֆրիկյան և ասիական խմբերի։ ՀՀ-ում տարածված են հայկական դեղին մեղուն և նրա տարատեսակ կովկասյան գորշ մեղուն։ Հայկական դեղին մեղուն տարածված է Սյունիքի, Վայոց ձորի մարզերում, նաև դաշտավայրային և տաք շրջաններում։ Մաքրացեղ պահպանվել են հատկապես Մեղրիում։ Հայկական դեղին մեղուների պահպանման և տոհմային աշխատանքով զբաղվում են Երևանի «Նեկտար» մեղվաբուծական գիտահետազոտական պետական ձեռնարկության Մեղրիի հենակետում։ Կարևոր նշանակություն ունեն մեղուների
կենսագործունեության նյութերը՝ ծաղկափոշին, մեղվակաթը, ակնամոմը և այլն։ Ծաղկափոշին պարունակում է կենսաբանորեն ակտիվ նյութեր և, ունենալով բուժիչ հատկություններ, օգտագործվում է մի շարք հիվանդությունների բուժման համար։ Մեղվակաթը (ապիլակ) աշխատող մեղուների գեղձերի արտազատուկն է, որով մեղուները կերակրում են ապագա մայրերին։ Այն արժեքավոր դեղամիջոց է. ունի օրգանիզմի դիմադրողականությունը բարձրացնող, զարկերակային արյան ճնշումը կարգավորող ներգործություն։ Թողարկվում է նաև հաբերի ձևով։ Ակնամոմն օժտված է հակամանրէային հատկությամբ և կիրառվում է այրվածքների, մաշկի, մարսողական օրգանների հիվանդությունների բուժման համար։ Արժեքավոր է նաև մեղվի թույնը. ճիշտ օգտագործելու դեպքում կարող է շատ հիվանդություններ բուժել։ Սակայն պետք է իմանալ, որ, օրինակ, 400 մեղվից բաղկացած պարսի հարձակումը մարդու համար կարող է մահացու լինել։ Գիտնականներն ուսումնասիրում են մեղուների վարքը՝ որոշակի իմաստ ունեցող բզզոցը։

Մեղվաբուծությունը զբաղվում է մեղրատու մեղուների բուծմամբ՝ մեղր, մեղրամոմ, ակնամոմ, մեղվակաթ, ծաղկափոշի, մեղվաթույն ստանալու, ինչպես նաև գյուղատնտեսական բույսերի խաչաձև փոշոտումն ապահովելու համար։ Մեղվաբուծությունը հայտնի էր դեռևս նախնադարում։ Զարգացել է մի քանի փուլով․

վայրի մեղվաբուծություն – մեղրը և մոմը մարդիկ հայթայթում էին վայրի մեղուների բներից
փչակափեթակային մեղվաբուծություն – մեղուներին պահում էին փչակներում, չքանդվող փեթակներում
կոճղափեթակային մեղվաբուծություն – մեղուներին պահում էին կոճղերում
շրջանակավոր մեղվաբուծություն – մեղուներին բուծում են հանվող շրջանակներով հավաքվող փեթակներում։
ՄԵՂՎԱԲՈւԾՈւԹՅՈւՆ,
ՄԵՂՎԱՊԱՀՈւԹՅՈւՆ

Հայաստանը մեղվաբուծության հնագույն կենտրոն է։ Հայաստանում տարածված են եղել մեղվի դեղին ու գորշ գույնի պոպուլյացիաները, դրանք պահպանվել են նաև ներկայումս, առաջնությունը տրվել է դեղին մեղվին։ Ձեռագրերում հիշատակվում են նաև բույսերի փոշոտման գործում մեղուների դերի մասին։ 1904 թվականին մեղվաընտանիքների թիվը Հայաստանում 8 հազար էր, 1912 թվականին՝ 25 հազար, 1918-1920 թվականներին՝ 15-16 հազար։ 1966 թվականին Մեղրիի շրջանում հիմնվեց մեղվաբուծության հատուկ տոհմային տնտեսություն, որտեղ բուծվում են հայկական դեղին մեղուներ։ Բարձր արդյունավետությամբ ուժեղ մեղվաընտանիքներ ունենալը բարձր և կայուն մեղրաբերք ստանալու հիմնական պայմաններից մեկն է։ Ուժեղ ընտանիքները լավ են տանում ձմեռումը, գարնանը արագ են զարգանում արդյունավետ են օգտագործում գարնանային և ամառային մեղրաբերքը, կառուցում են մեծ քանակությամբ մեղրահաց: Ուժեղ ընտանիքներում աճում են կենսունակ, տոկուն, վարակիչ հիվանդությունների նկատմամբ բարձր դիմացկունություն ունեցող մեղուներ։ Թույլ ընտանիքում մայրը գարնանը երկար ժամանակ չի կարողանում նորմալ ձվադրել թրթուրների և հարսնյակների որդերի կերակրման ու տաքացման համար անհրաժեշտ քանակությամբ մեղուներ չլինելու պատճառով, որը և դանդաղեցնում է ընտանիքի հետագա աճը։ Արդյունքը լինում է այն, որ ընտանիքը ի վիճակի չի լինում լավ նախապատրաստելու գլխավոր մեղրաբերքին։ Ուժեղ ընտանիքներում ձմեռումից անմիջապես հետո մեղուները բավականին խիտ պատում են մեղրահացի մակերեսի մեծ մասը և մայրը գարնան առաջին իսկ օրերից սկսում է մեծ քանակությամբ ձու դնել։ Հատուկ փորձերը ցույց են տվել, որ ձմեռանոցից հանելուց 2 շաբաթ հետո ուժեղ ընտանիքներում մայր մեղվի օրվա ձվադրումը հասնում է այնպիսի մակարդակի, որը ոչ բավարար ուժեղ ընտանիքներում լինում է միայն ամռան կեսերին։ Գարնանը մեծ քանակությամբ թրթուրներ և հարսնյակներ ունենալը ընտանիքին հնարավորություն է տալիս արագ կերպով երիտասարդ
մեղուներ աճեցնել։ Հաստատված է, որ ուժեղ ընտանիքներում աճեցված մեղուների կյանքի տևողությունը 30%-ով ավելի է, քան թույլ ընտանիքների մեղուներինը, այդ հանգամանքը ևս նպաստում է մեղուների ավելի շատ կուտակմանը և բարձր մակարդակի վրա ընտանիքի ուժի պահպանմանը։

Երկրաչափություն

կետ, ուղիղ, ճառագայթ, հատված, անկյուն։

կետը այն երկրաչափական պետկերն է , որը չունի ոչ մի սահմանում։

ուղիղը դա մի պատկեր է որը չունի որ սկիզբ ոչ էլ վերջ։

ճառագայթը այն պատկերն է որը ունի սկիզբ բայց չունի վերջ։

հատվածը այն պատկերն է որը ունի և սկիզբ և վերջ։

անկյունը այն պատկերն է որը կազմված է 1 կետից եկող 2 ճառագայթների միջոցով ։

2020-2021 ուսումնական պլան

Տարբերակներ ։
Մարզաձև
Սովորողին առաջարկվող մարզական ակումբներն են նետաձգություն, սուսերամարտ, մարմնամարզություն, ֆուտբոլ, բասկետբոլ, վոլեյբոլ, ձեռքի գնդակ, սեղանի թենիս, հրաձգություն:
Ընտրությամբ գործունեություն
քերականության, մաթեմատիկական, բնագիտական (ֆիզիկոսի, քիմիկոսի, կենսաբանի, աստղագետի), ինժեներական-տեխնիկական, կինո-ֆոտոյի, մեդիալրագրության, օտար լեզվի (գերմաներեն, վրացերեն, պարսկերեն, թուրքերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, ռուսերեն, հունարեն, իսպաներեն, իտալերեն)-թարգմանչության, կենդանիների և բույսերի խնամքի, վայրի բույսերի հավաքման-մշակման, պարտիզպանի, կերպարվեստի-դիզայնի-մոդելավորման-քանդակի, ոսկերչի, պատմաբան-հնագետ-ազգագրագետի, երգչախմբային, մարզական, արհեստավորի (այդ թվում՝ նաև բրուտի, պարտիզպանի, այգեգործի, խոհարարության, կարուձևի, գորգագործության-ասեղնագործության) գործունեություն։
Ընտրել եմ ։
Ընտրությամբ գործունեություն- Օտար լեզուներ
(իսպաներեն ) ։
Մարզաձև- պինգ պոնգ ։
Լրացուցիչ կրթություն-ոչ։
Տրանսպորտի ծառայություն- Ոչ ։
Երկարացված օրվա ծառայություն- Ոչ ։

Մայրենի

 

Կարդա՛, պատրաստվի՛ր քննարկման և կատարի՛ր առաջադրանքները՝ Գարսիա Մարկես՝ «Ինչ-որ կարևոր բան տեղի կունենա այս գյուղում»։

Առաջադրանքներ՝

Պատմվածքից դուրս գրի՛ր քեզ անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ ։ Ես չհասկացա ինչ է պեսոն բայց պատմվացքը շարունակելոց հասկացա որ առաջ դրամի փոխարեն պեսոել է եղել ։

Ըստ քեզ, ո՞րն էր պատմվածքի ասելիքը։ Ինձ թվում է պատմվացքը ուզում է ասել որ պետք չէ ծաղրել մյուսին և ծիծաղել կողկինի ասածի վրա ։

Պատմվածքից դուրս գրի՛ր  հերոսներին և բնութագրի՛ր նրանց։ պատմվացքի առաջին հերոսը այդ գյուղի ընտանիքներից մեկի  ծեր մայրն էր որը ըստ պատմվացքի ծեր էր բայց ուներ բավականին փոքր երեխաներ մեկը տասնյոթ տարեկան մյուսը տասնչորս ։ հաջորդ հերոսը հենց տղան է որը ինչպես հասկացա բավականին խաղամոլ էր և ինքն իր վրա վստահ ։ իսկ հաջորդ մեր հերոսը այն մարդն էր որը հաղթեց այդ տասնյոթ ամյա երիտասարդին և գումարը վերցրեց , ես չհասկացա նրա բնավորությունը քանի որ նրա մասին պատմվացքում շատ քիչ էր գրված։ հաջորդը հենց նրա ազգակիցն էր որին նա տվեց հաղթած գումարը և նա գնաց միս գնելու նրա մասին էլ շատ քիչ կար գրած և ես չեմ կարող ոչինչ ասել , և մեր վերջին հերոսը մսավաճառն էր որը ինձ մոտ տպավորություն թողեց որ համ լավ մարդ է համել ոչ որովհետև նա համ մարդկանց լավություն էր անում ասելով վոր գյուղին վտանգ է սպառնում համել նրա գոծին առաջ տալու բայց ես հուսով եմ որ նա լավ մարդ էր ։

La Pascua

 

                  Hola, yo soy Louisa, y hoy te contaré un poco sobre cómo                                                           celebramos la Pascua en nuestra familia. Amo mucho la                                                              Pascua, es una de mis vacaciones favoritas Mi madre y yo                                                       decidimos hacer galletas para esta Pascua. Como sabemos, hay muchos
                 juegos   de Pascua, pero el juego más popular es el juego de pelea de huevo.
Como todos nosotros, hacemos arroz con pasas y ponemos vino tinto sobre la                       mesa․Así celebramos la Pascua․

Մայրենի

Ղազարոս Աղայան՝ «Մանուկ-խան»․ավանդություն

Ինչպես մեծերի մեջ կան տխմար և իմաստուն մարդիկ, մանուկների մեջ էլ կան տխմարներ ու իմաստուններ։ Իմաստությունը հասակից կախումն չունի, այդ մի շնորհք է, որ Աստված նրան է տալիս, ում ընտրում է ինքը։ Այսպիսի ընտրվածներ շատ քիչ են լինում թվով։ Ամեն մարդ կարող է իմաստությունը սիրել, իմաստասեր լինել, բայց ո՛չ իմաստուն։ Սողոմոն իմաստունը տասներկու տարեկան ժամանակ արդեն իմաստուն էր։ Դանիել մարգարեն նույնպես իմաստուն էր շատ փոքր հասակից։ Այսպիսի իմաստուն մանուկներ հայոց մեջ ևս շատ են եղել։ Եվ թեպետ դրանց պատմությունը հեքիաթների կարգն է ընկել, բայց ճշմարիտ եղած բաներ կան։ Ահա՛ այդպիսի մի մանուկի պատմություն պիտի անեմ։* * *Թիֆլիս քաղաքի փողոցով մի մարդ էր գնում դեպի քաղաքի շուկան՝ ձվով բարձած մի էշ առաջը գցած։ Նրա հետևից էլ մի ուրիշ մարդ մի գիժ եզն էր առաջն արած տանում դեպի սպանդանոց։ Եզնատերը բղավում է իշատիրոջը.

— Իշիդ կապը բռնի՛ր, մի կո՛ղմ քաշվիր․ եզս գիժ է, հարու կտա[1]։

Մի քանի անգամ կանչում է այսպես, բայց իշատերը չլսելն է դնում, մինչև եզը հասնում է և իր եղջյուրներով զարկում կթոցներին ու վայր գլորելով կոտրտում ձվանը։ Այս ժամանակ իշատերը բռնում է եզնատիրոջ օձիքը և տանում դատարան։

Այս դեպքին ներկա էին շատ մանուկներ և նայում էին նրանց կռվին։ Մանուկներից մեկը՝ մի աշխույժ և կայտառ երեւխա, երբ տեսավ, որ դրանք դատաստանի են դիմում, նրանց հետևից կանչեց.

— Եզնատերը համրանա՛, եզնատերը համրանա՛։

Այս խոսքն իմացավ եզնատերը և, երբ դատավորի մոտ գնացին, իշատերն իր գանգատն արավ, վնասը պահանջեց, դատավորը դարձավ եզնատիրոջը և հարցրեց, թե ի՞նչ ունի ասելու, նա իրան համր ձևացրեց և ձեռքով հասկացրեց դատավորին, որ լեզու չունի։

— Այս մարդը համր է,— ասաց դատավորը,— դու վկաներ բեր, որ քո գանգատը ուղիղ է։

— Տե՛ր իմ,— պատասխանեց իշատերը,— սա սուտ է համր ձևանում, ընդհակառակն՝ քանի անգամ բղավեց հետևիցս, թե՝ մի կո՛ղմ քաշիր էշդ, եզս գիժ է, հարու կտա…

— Շա՛տ լավ, ինչո՞ւ ուրեմն չկատարեցիր այդ մարդու ասածը, ուրեմն, էլ ի՞նչ ես ուզում սրանից։

Հետո դատավորը եզնատիրոջը հարցրեց, թե՝ ինչո՞ւ է համրանում, քանի որ խոսել գիտե։

— Տե՛ր իմ, այս իմ խելքի բանը չէր,— պատասխանեց եզնատերը,— այլ՝ Աստուծո ողորմությունն էր, որ ինձ վրա հասավ մի երեխայի բերանով։ Երբ որ այս մարդը ինձ քաշքշելով ձեզ մոտ էր բերում, մի շնորհալի մանուկ կանչեց հետևիցս. «Եզան տերը համրանա՛»։ Ես էլ նրան լսելով համրացա, և ահա, ինչպես տեսաք, այդ մարդն իր բերանով խոստովանեց, որ ես քանի անգամ կանչեցի իրան, թե՝ էշդ մի կո՛ղմ քաշիր, եզս գիժ է։

— Շա՛տ լավ, գնա՛,— ասաց դատավորը,— դու արդար ես. միայն՝ այն երեխային ուղարկիր ինձ մոտ, ես կուզեմ տեսնել նրան։

Այս դեպքից հետո հայտնի եղավ շատերին, որ իրանց մեջ մի իմաստուն մանուկ կա, և ով որ տեսնում էր նրան՝ գլուխ էր վայր բերում, ինչպես մեծ մարդու, և հարգում ու պատվում նրան, ինչպես Աստուծո ընտրածի։

* * *Բուն բարեկենդանի կիրակի երեկոն էր։ Ամեն տանը մեծ խնդություն և ուրախություն կար։ Տխուր էր միայն քաղաքի մեջ մի նշանավոր կին՝ իր աղախնու և երեխանց հետ։ Դրանք ոչինչ չունեին ուտելու։

Տիկնոջ մարդը երևելի հարուստ վաճառական էր։ Երկար ժամանակ էր, ինչ որ հեռացել էր քաղաքից և կնոջ համար ապրուստ չէր ուղարկել։ Կինն սկսել էր տան կայքը քիչ-քիչ ծախել և նրանով կառավարվել էր մի կերպ, վերջն սկսել էր ձեռագործություն անել, բայց դրանով այնքան վարձատրություն չէր ստանում, որ բավական լինի իր ապրուստին։ Այդ օրվա ձեռագործին ընդամենը երկու շահի[2] էին տվել, մի շահու յուղ ու հաց էր առնուլ տվել, խաշու[3] շինել, մի շահու էլ՝ խունկ ու մոմ։

Այս տխրալի րոպեին մեկ էլ հանկարծ դուռը թխկթխկացրին։ Կնոջ ամուսինն էր նա, որ նոր էր եկել օտարությունից։

— Ո՞վ ես,— հարցնում են ներսից, բայց մարդը խորամանկությամբ իր անունը չի տալիս, իր կնոջ հավատարմությունը փորձելու համար։

— Ես եմ,— ասում է,— ի՞նչ եք հարցնում, մի՞թե չեք ճանաչում։— Եվ այս ասում է ձայնը փոխած։

Հարցնողը աղախինն էր, իսկ կինը բաց էր արել պատուհանը, որ եթե օտար մարդ լինի ներս եկողը, իսկույն ինքն իրան վայր գլորե տան երրորդ հարկից։ Այնքան տարի  խեղճություն էր քաշել, բայց ոչ ոքի հայտնած չէր իր չքավորությունը, արատավորած չէր իր մաքուր անունը, լավ էր համարել մեռնել, քան թե որևէ անպատվություն բերել իր անվանը։ Մարդը երբ համոզվեց, որ օտարի առջև իր դուռը փակ է եղել, նոր հայտնեց իր անունը իր սեփական ձայնով, թե՝ ես Ավագն եմ, և դուռն իսկույն  բացվեց իր առջև։

Ներս գնաց տուն, բարևեց կնոջը՝ չորս կողմին նայելով, և տունն անշուք ու ամեն զարդ ու զարդարանքից զուրկ գտնելով՝ մնաց ապշած, թե այս ինչ է նշանակում։

— Այս ի՞նչ բան է, ինչո՞ւ եք այսպես,— հարցրեց։

— Դո՛ւ ողջ լինիս,— ասաց կինը,— ի՞նչ է եղել։

— Զարմանում եմ,— ասաց մարդը,— մի՞թե մեր այսինչ ծառան քեզ չի հասցրել իմ ուղարկած գոհարը։

— Ոչինչ չեմ ստացել նրանից,— ասաց կինը.— բայց նա այժմ այլևս ծառա չէ, այլ՝ քաղաքիս առաջին հարուստն է. տներ է շինել հոյակապ պալատների նման, շինել է և մի մեծ եկեղեցի իր անունով, թագավորի առաջին սիրելին է այժմ։

— Հասկացա՜. ուրեմն, իմ ուղարկած հարստությունը իրան է սեփականել և ձեզ մատնել այս թշվառությանը։ Շա՛տ լավ, ես կիմանամ, թե վաղն ի՛նչ օյին կբերեմ նրա գլխին։ Հիմա դատարկեցե՛ք խուրջինս[4], այնտեղ ուտելու բան շատ կա, այս երեկոյիս բավական է մեզ. վաղն Աստված ողորմած է։

Մյուս օրը մեծ պասի երկուշաբթի օրն էր։ Քաղաքի բոլոր թաղերում մի-մի խանություն էին հաստատել, և մեծ-մեծ աղա մարդիկն անգամ բուրդը դուրս մուշտակներ էին հագել, փափախները՝ նույնպես, երեսներին ալյուր քսել, շրջապատվել փառաշներով[5], որոնք նույնպես ծաղրական շորեր էին հագել։ Ամեն անցնողի կանչում էր խանը և, մի բանում մեղադրելով, նրանից մի տուգանք էր առնում։ Այս խաներից ամենից նշանավորը Մանուկ-խանն էր։

Մեր իմաստուն մանուկին խան էին շինել, և նա դատաստան էր անում ոչ ծաղրածությամբ, այլ՝ բոլորովին լուրջ կերպով։ Բոլոր մեծ ու փոքր մնացել էին հիացած՝ տեսնելով, որ մի տասներկու տարեկան պատանի մարդկանց սրտերի խորքերն է թափանցում, նրանց վատ արարքները երեսներին զարկում և հրամայում իր փառաշներին, որ ծեծեն անխնա և որոշած տուգանքն առնեն։ Բայց և շատերին, որոնք զրկված էին, խեղճ էին և թշվառ, նրանց էլ կանչում էր, մխիթարում, խրատում և հավաքած տուգանքներից մի բան տալիս, որ տանեն իրանց պակասությունը հոգան։

Հենց ա՛յս միջոցին Մանուկ-խանը նկատեց, որ մի մարդ, երեսի գույնը նետած՝ անց է կենում շտապ-շտապ, բռունցքը սեղմելով և պռոշները կծոտելով։ Իսկույն հրամայեց իր փառաշներին, որ բռնեն այն մարդին։ Մարդին բռնեցին և բերին Մանուկ-խանի առջևը կանգնացրին։ Այս մարդը Ավագ վաճառականն էր։

— Ի՞նչ մարդ ես դու և ո՞ւր ես գնում այդպես կատաղած,— հարցրեց Մանուկ-խանը։

Վաճառականը, տեսնելով, որ սա հանաք չի անում և պատրաստ է մինչև անգամ ծեծել տալու, ասաց.

— Խա՛ն, գլխիդ արևիդ մատաղ, ես մի գանգատ ունիմ, արդար դատաստան արա։ Այսինչ ժամանակ այսինչ մարդու ձեռքով ես Բաղդադից մի հրաշալի գոհար ուղարկեցի իմ կնոջ համար։ Երեկ երեկոյին եկա և իմացա, որ մարդը իմ ամանաթս տեղ չի հասցրել։ Այսօր գնացի իրան ասացի, նա թե՝ ես տվել եմ կնոջդ, նա որ շռայլ լինի և վատնե՝ ես ի՞նչ մեղավոր եմ։ Եվ սկսեց կնոջս վրա վատ-վատ բաներ խոսել։ Գնացի թագավորին գանգատվեցի, թագավորը կանչեց նրան, նա էլ՝ իր հետ երեք վկա բերավ, որոնք միաբերան հաստատեցին, որ մարդն իմ գոհարը տվել է կնոջս։ Ի՞նչ է մնում ինձ անել այժմ, թե ո՛չ մահու չափ պատժել կնոջս։ Ահա՛ և այն մարդիկը, որոնք անցնում են։

— Շա՛տ լավ,— ասաց Մանուկը։— Գրագիրնե՛ր, գրեցե՛ք այս մարդու գանգատը, իսկ դուք, փառաշնե՛ր, բռնեցե՛ք այն չորսին էլ և բերե՛ք այստեղ։

Փառաշները բռնեցին երբեմնի ծառա, իսկ այժմ՝ քաղաքի աղաներից մեկին և նրա երեք վկաներին։ Մանուկ-խանը հրամայեց, որ վկաներին հեռացնեն իրարից և ջոկ-ջոկ սենյակում փակեն։ Հետո դառնալով թազա հարուստին՝ ասաց.

— Այս մարդը քեզ ի՞նչ գոհար է տվել, ի՞նչ գույն ուներ, ի՞նչ ձև ուներ, ի՞նչ մեծություն, ի՞նչ ծանրություն և ի՞նչ զորություն։

Մարդն ասաց, որ գոհարը մի քար էր՝ կատվի աչքի չափ և նման։ Ցերեկը խավար էր երևում, իսկ գիշերը փայլում էր։ Թե ի՞նչ ծանրություն ուներ՝ չգիտեմ, չեմ կշռել, և թե ի՞նչ զորություն ուներ՝ նույնպես չգիտեմ, չեմ փորձել։

— Դո՛ւ ասա. ի՞նչ զորություն ուներ գոհարը,— հարցրեց վաճառականին։

— Իմ գոհարն այն զորությունն ուներ, որ ինչ դատարկ քսակում էլ դնեիր, իսկույն ոսկով կլցվեր,— պատասխանեց Ավագը։

— Շա՛տ բարի։ Իսկ դու ի՞նչ արիր այն գոհարը, հանձնեցի՞ր տիրոջը,— հարցրեց մեղադրվողին։

— Այո՛, հանձնել եմ,— պատասխանեց թազա հարուստը։

— Շա՛տ լավ, տարե՛ք սրան մի առանձին սենյակ և բերե՛ք վկաներից մեկին։

— Դու տեսա՞ր,— հարցրեց վկային,— որ այն մարդը այս մարդու կնոջը հանձնեց սրա ուղարկած ամանաթը։

— Այո՛,— պատասխանեց վկան։

— Ի՞նչ բան էր։

— Քար էր։

— Ի՞նչ ձև ուներ։

— Կլոր էր։

— Ի՞նչ գույնի քար էր։

— Սպիտակ։

— Ի՞նչ մեծություն ուներ։

— Ահա՛ այսչափ կլիներ,— ասաց նա՝ ցույց տալով իր ձեռքի բռունցքը։

— Թանա՛ք քսեցեք սրա ամբողջ բռունցքին, և նրանով թող դրոշմե թղթի վրա քարի մեծությունը։

Հրամանը կատարվեց։ Թազա հարուստը, սուտ վկաներ վարձելով՝ նրանց ասել էր, որ քար է եղել իր ստացածն ու տվածը, բայց մոռացել էր ասել, թե ինչպիսի՛ քար էր։

— Հիմա տարե՛ք սրան իր սենյակը և մյուս վկային բերե՛ք։

Մյուս վկան էլ ցույց տվավ, որ քարի մեծությունը մի թաթաչափ էր, ձևը տափակ էր, գույնը՝ սև։

Երրորդ վկան ցույց տվավ, որ քարի մեծությունը եղունգի չափ էր, գույնը՝ կարմիր, ձևը՝ քառանկյունի։

Մանուկ-խանն այս ամենը գրել տվավ և հետո բոլորին երես առ երես բերելով՝ կարդաց ամենքի ցուցմունքները։ Սուտ վկաները սարսափի մեջ ընկան, ամանաթ ուրացողը ամոթահար եղավ։

Բոլոր հանդիսականները միաձայն գոռացին.

— Կախեցե՜ք դրանց, կախեցե՜ք, խեղդեցե՜ք, սպանեցե՜ք։

— Սպասեցե՛ք,— ասաց Մանուկ-խանը և, դառնալով ուրացողին, ասաց.

— Այս րոպեիս ե՛տ դարձրու այս մարդի ապրանքը, և քեզ կազատեմ, եթե ոչ՝ կհրամայեմ, և իսկույն կգլխատեն քեզ։

Թագավորի մոտ գնալիս ուրացողը գոհարը տարել էր հետը, որ եթե բանը բացվի՝ ետ դարձնե։ Ծոցիցը հանեց գոհարը և տվավ Մանուկ-խանին։

Մանուկ-խանն էլ գոհարը հանձնեց տիրոջը և ստորագրություն առավ նրանից, որ իր ապրանքն ստացավ։

Ժողովուրդը շատ գոհ մնաց այդ արդար դատաստանից և Մանուկ-խանին գովասանելով մինչև երկինք բարձրացրեց։ Այս դատաստանի լուրը հասավ մինչև թագավորի ականջը։ Թագավորը կանչեց Մանուկ-խանին և ամեն բան մանրամասն իմանալով՝ մեծ պարգևներ տվավ նրան և իր մեծ իշխանների կարգը դասեց։

Մինչև այսօր էլ Մեծ պասի երկուշաբթի օրը շատերն են խան դառնում Թիֆլիսում, բայց Մանուկ-խանի պես խան միայն մեկ անգամ է եղել և այլևս չի կրկնվել։

Բառարան՝

  1.  Հարու տալ – պոզահարել

  2.  Շահի – մանրադրամ

  3.  Խաշու – ջրալի կերակուր լոբով, մսով, ձավարով և այլն

  4.  Խուրջին – ուսին կամ գրաստի վրա դնելու, բրդից գործված երկաչքանի տոպրակ

  5.  Փառաշ (ֆարրաշ) – արքունիքի ստորին պաշտոնյա

Առաջադրանքներ՝

1.Անծանոթ բառերը դուրս գրի՛ր և բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։| ձվան , փառաշ-արքունիքի ստորին պաշտոնյա, խուրջին-ուսին , շահի- մանրադրամ ։

2. Համացանցից որոնի՛ր և պարզի՛ր, թե ի՞նչ է ավանդությունը։

Ավանդություն, ժողովրդական բանավոր արձակի տեսակներից, կարճ հուշապատումներ տեղային նշանակություն ունեցող դեպքերի ու դեմքերի, առարկաների ու երևույթների մասին։

3. Գրի՛ր՝ ո՞րն է այս ավանդության ասելիքը։ ինձ թվում է ավանդությունի ասելիքը կայանում է վերջում երբ ասվում եր (Մինչև այսօր էլ Մեծ պասի երկուշաբթի օրը շատերն են խան դառնում Թիֆլիսում, բայց Մանուկ-խանի պես խան միայն մեկ անգամ է եղել և այլևս չի կրկնվել։) այս տողերում իմ կարծիքով ավանդությունը ասում է որ թեկուզ ինչքանել ուզենաս նմանակվել ինչ-որ մեկին դա հնարավոր չէ թե արտակնապես թե հոգեպես և թե մտածելակերպով ։

4.Առանձնացրո՛ւ այն հատվածները, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպիսի մարդ էր Մանուկ-խանը։

Մեր իմաստուն մանուկին խան էին շինել, և նա դատաստան էր անում ոչ ծաղրածությամբ, այլ՝ բոլորովին լուրջ կերպով։

Ապրիլ 6-10 Բնագիտություն

Գրել հարցերի պատասխանները.

1. Ի՞նչ է հյուսվածքը։  Միջբջջաին նյութով իրար միացած բջիջների խումբը կոչվում է հյուսվածք ։
2. Ի՞նչ հյուսվածքներ ունեն բույսերը։ Բույսերը ունեն ծածկող , հիմնական ,գոյանցող , հերձանցք փոխադրող  և փոխադրող հյուսվածքներ ։
3. Բույսի ո՞ր մասերում է տեղադրված գոյացնող հյուսվածքը։ Գոյացնող հյուսվածքը գտնվում է բույսի արմատի մոտ ։
4. Ո՞ր հյուսվածքն է կատարում բույսի եւ նրա օրգանների հենարանի դեր։ Բույսի եւ նրա օրգանների հենարանի դեր է կատարում շարակցական հյուսվածքը ։

5. Կենդանական ի՞նչ հյուսվածքներ գիտեք։Էպիթելային , շարակցական

Հեռավար-առցանց ուսուցման անհատական պլան

 

Անուն- Լուիզա   

 ազգանուն Թովմասյան  

դասարան 6\4  

  • Տեսադասեր՝ ըստ դասացուցակի – Այո մասնակցում եմ ։ 
  • Ընտանեկան մարմնամարզություն (նշեք, եթե իրականացնում եք ) – այո մասնակցում եմ  ։ 
  • Ընտանեկան նախագծեր (նշել, որ նախագծին եք մասնակցում) այո  
  • Առարկայական նախագծեր(նշեք՝ինչ եք անում) օրինակ Անգլերենի Easter  նախագիծը ։ 
  • Ինքնակրթություն (նշեք՝ինչ եք կարդում) կարդում եմ Փոքրիկ Իշխանը և Հանս Քրիստիան Անդերսոնի հեքիաթներն ու պատմությունները  ։ 
  • Բլոգային աշխատանք ( նշեք՝ի նչ աշխատանք եք տարել) այո անում եմ  
  • Լրացուցիչ կրթություն (երաժշտություն, սպորտ, օտար լեզուներ և այլն) այո կոնկրետ օտար լեզուներ և երաժշտություն ։ 
  • Այլ աշխատանք (նշեք ինչ եք անում)
    Գիրք եմ կարդում և օգնում մայրիկիս։